પોસ્ટ્સ
🔱 વેદકાળમાં સૂઈ (સૂચી) નો ઉલ્લેખ : એક ઐતિહાસિક સત્ય
“વેદોમાં સૂઈનો ઉલ્લેખ નથી” — શું આ દાવો સાચો છે?
આધુનિક સમયમાં કેટલાક વામપંથી વિચારધારા ધરાવતા અથવા પ્રાચીન ભારતીય સંસ્કૃતિના વિરોધીઓ દ્વારા વારંવાર એવો પ્રશ્ન પૂછવામાં આવે છે કે —
જો વેદકાળમાં ભારત વિજ્ઞાન, કલા અને હસ્તકલા માં એટલું સમૃદ્ધ હતું, તો પછી એક સામાન્ય સૂઈ (Needle) પણ કેમ ન બનાવી શક્યું?
પરંતુ આ પ્રશ્નનો આધાર જ અપૂર્ણ માહિતી ઉપર છે. કારણ કે વેદોમાં સૂઈ માટે સ્પષ્ટ શબ્દ અને તેનો ઉપયોગ બંનેનો ઉલ્લેખ મળે છે.
ચાલો ઐતિહાસિક પુરાવા સાથે સમજીએ.
📜 વેદોમાં “સૂઈ” માટેનો શબ્દ — સૂચી (सूचि)
સંસ્કૃતમાં સૂઈ માટે મુખ્ય શબ્દ છે:
👉 सूचि (Suchi)
અર્થ :
સીવવાની સૂઈ
નોકદાર ધાતુ સાધન
ભેદ કરવા માટેનું સાધન
આ શબ્દ માત્ર પછીના યુગમાં નહીં પરંતુ ઋગ્વેદકાળમાં જ પ્રચલિત હતો.
🕉️ ઋગ્વેદમાં સૂઈનો ઉલ્લેખ
📖 ઋગ્વેદ 2.32.4 મંત્ર
આ મંત્રમાં “સૂચી” શબ્દનો ઉપયોગ થાય છે, જેમાં નોકદાર સાધન દ્વારા કાર્ય કરવાની ઉપમા આપવામાં આવી છે.
👉 અહીં મહત્વનું એ છે કે —
✅ સૂઈ જેવી નોકદાર ધાતુ વસ્તુ સમાજમાં જાણીતી હતી
✅ લોકો સીવણ અને વસ્ત્ર નિર્માણથી પરિચિત હતા
✅ ઉપમા આપવા માટે સામાન્ય જીવનની વસ્તુ લેવાઈ હતી
જો સમાજ સૂઈથી અજાણ હોત, તો આ ઉપમા સમજાય જ નહીં.
🧵 વસ્ત્ર નિર્માણ અને સીવણ કળા — વેદકાળમાં
વેદોમાં અનેક જગ્યાએ નીચેના ઉદ્યોગોનો ઉલ્લેખ મળે છે:
વાય (વણકર) — કપડું વણનાર
તંત્ર (લૂમ) — વણાટ યંત્ર
વાસસ્ (વસ્ત્ર) — બનાવેલ કપડાં
સૂચી — સીવણ સાધન
આ દર્શાવે છે કે વેદકાળમાં માત્ર કાપડ જ નહોતું, પરંતુ સીવેલા વસ્ત્રો પણ હતા.
🔬 પુરાતત્વીય પુરાવા પણ શું કહે છે?
વેદકાળ સાથે સંકળાયેલી સિંધુ-સરસ્વતી સંસ્કૃતિ સ્થળોમાંથી મળેલા પુરાવા:
📍 મોહેંજો-દડો
📍 હડપ્પા
📍 લોથલ
અહીંથી મળી આવેલ વસ્તુઓમાં —
✅ તાંબા અને કાંસ્યની સૂઈઓ
✅ આંખ (hole) ધરાવતી સીવણ સૂઈ
✅ કાપડ ઉદ્યોગના સાધનો
મળ્યા છે.
આનો સમય અંદાજે ઈ.સ.પૂર્વે 3000–2000 વર્ષનો છે.
⚒️ ધાતુ વિજ્ઞાન અને સૂઈ બનાવવાની ક્ષમતા
સૂઈ બનાવવા માટે જરૂરી છે:
ધાતુ ઓગાળવાની ટેકનોલોજી
પાતળી દાંડી બનાવવાની કળા
સૂક્ષ્મ છિદ્ર બનાવવાની કારીગરી
વેદકાળીન ભારતમાં:
✅ લોહા (अयस)
✅ તાંબું
✅ કાંસું
નો ઉપયોગ થતો હતો — એટલે સૂઈ બનાવવી સંપૂર્ણ સંભવ હતી.
❗ “સૂઈ નહોતી” — આ દાવો કેમ થયો?
કારણો:
વેદોનું મૂળ સંસ્કૃત જ્ઞાન ન હોવું
અનુવાદોની અપૂર્ણ સમજ
ઉપનિવેશક યુગની માનસિકતા
ભારતીય પ્રાચીન વિજ્ઞાનને નકારવાનો પૂર્વગ્રહ
🧠 તર્કથી સમજીએ
જો વેદકાળમાં:
વસ્ત્ર હતા ✔
કાપડ વણાટ કામ કરનાર હતા ✔
ધાતુ વિજ્ઞાન હતું ✔
તો પછી સીવણ સાધન (સૂઈ) ન હોવાનો પ્રશ્ન જ ઊભો થતો નથી.
✅ નિષ્કર્ષ
વેદકાળીન ભારતીય સમાજ:
હસ્તકલા માં પ્રગતિશીલ હતો
વસ્ત્ર નિર્માણ જાણતો હતો
સૂક્ષ્મ ધાતુ સાધનો બનાવતો હતો
અને ઋગ્વેદમાં “સૂચી” શબ્દનો ઉલ્લેખ સ્પષ્ટ રીતે દર્શાવે છે કે સૂઈ વેદકાળમાં જાણીતી અને ઉપયોગમાં હતી.
અતેથ —
👉 “વેદકાળમાં લોકો સૂઈ પણ બનાવી શકતા નહોતા” — આ દાવો ઐતિહાસિક રીતે ખોટો છે.
ટિપ્પણીઓ નથી:
ટિપ્પણી પોસ્ટ કરો